(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 016

॥ శ్రీః ॥
7.16. అధ్యాయః 016
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణేన యుధిష్ఠిరగ్రహణోద్యమే అర్జుమేన తద్భంగః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-16-0x(4297)(45307)
తద్బలం సుమహద్దీర్ణం త్వదీయం ప్రేక్ష్య వీర్యవాన్।
దధారైకో రణే పాండూన్వృషసేనోఽస్త్రమాయయా॥ 7-16-1(45308)
శరా దశ దిశో ముక్తా వృషసేనేన సంయుగే।
విచేరుస్తే వినిర్భిద్య నరవాజిరథద్విపాన్॥ 7-16-2(45309)
తస్య దీప్తా మహాబాణా వివిశ్చేరుః సహస్రశః।
భానోరివ మహారాజ ఘర్మకాలే మరీచయః॥ 7-16-3(45310)
తేనార్దితా మహారాజ రథినః సాదినస్తథా।
నిపేతురుర్వ్యాం సహసా వాతభగ్నా ఇవ ద్రుమాః॥ 7-16-4(45311)
హయౌఘాంశ్చ రథౌఘాంశ్చ గజౌఘాంశ్చ మహారథః।
అపాతయద్రణే రాజఞ్శతశోఽథ సహస్రశః॥ 7-16-5(45312)
దృష్ట్వా తమేకం సమరే విచరంతమభీతవత్।
సహితాః సర్వరాజానః పరివవ్రుః సమంతతః॥ 7-16-6(45313)
నాకులిస్తు శతానీకో వృషసేనం సమభ్యయాత్।
వివ్యాధ చైనం దశభిర్నారాచైర్మర్మభేదిభిః॥ 7-16-7(45314)
తస్య కర్ణాత్మజశ్చాపం ఛిత్త్వా కేతుమపాతయత్।
తం భ్రాతరం పరీప్సంతో ద్రౌపదేయాః సమభ్యయుః॥ 7-16-8(45315)
కర్ణాత్మజం శరవ్రాతైరదృశ్యం చక్రురంజసా।
తాన్నదంతోఽభ్యధావంత ద్రోణపుత్రముఖా రథాః॥ 7-16-9(45316)
ఛాదయంతో మహారాజ ద్రౌపదేయాన్మహారథాన్।
శరైర్నానావిధైస్తూర్ణం పర్వతాంజలదా ఇవ॥ 7-16-10(45317)
తాన్పాండవాః ప్రత్యగృహ్ణంస్త్వరితాః పుత్రగృద్ధినః।
పాంచాలాః కేకయా మత్స్యాః సృంజయాశ్చోద్యతాయుధాః॥ 7-16-11(45318)
తద్యుద్ధమభవద్ధోరం సుమహద్రోమహర్షణం।
త్వదీయైః పాండుపుత్రాణాం దేవానామివ దానవైః॥ 7-16-12(45319)
ఏవం యుయుధిరే వీరాః సంరబ్ధాః కురుపాండవాః।
పరస్పరముదీక్షంతః పరస్పరకృతాగసః॥ 7-16-13(45320)
తేషాం దదృశిరే కోపాద్వపూంష్యమితతేజసాం।
యుయుత్సూనామివాకాశే పతత్త్రివరభోగినాం॥ 7-16-14(45321)
భీమకర్ణకృపద్రోణద్రౌణిపార్షతసాత్యకైః।
బభాసే స రణోద్దేశః కాలసూర్యైరివోదితైః॥ 7-16-15(45322)
`ప్రజానాం సంక్షయే ఘోరే యథా సూర్యోదయో భవేత్।
శూరాణాముదయస్తద్వదాసీత్పురుషసత్తమ'॥ 7-16-16(45323)
తదాసీత్తుములం యుద్ధం నిఘ్నతామితరేతరం।
మహాబలానాం బలిభిర్దానవానాం యథా సురైః॥ 7-16-17(45324)
తతో యుధిష్ఠిరానీకముద్ధూతార్ణవనిఃస్వనం।
త్వదీయమవధీత్సైన్యం సంప్రద్రుతమహారథం॥ 7-16-18(45325)
తత్ప్రభగ్నం బలం దృష్ట్వా శత్రుభిర్భృశమర్దితం।
అలం ద్రుతేన వః శూరా ఇతి ద్రోణోఽభ్యభాషత॥ 7-16-19(45326)
`భారద్వాజమమర్షశ్చ విక్రమశ్చ సమావిశత్।
సముద్ధృత్య నిషంగాచ్చ ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ।
మహాశరధనుష్పాణిర్యంతారమిదమబ్రవీత్॥ 7-16-20(45327)
సారథే యాహి యత్రైష పాండరేణ విరాజతా।
ధ్రియమాణేన చ్ఛేణ రాజా తిష్ఠతి ధర్మరాట్॥ 7-16-21(45328)
తదేతద్దీర్యతే సైన్యం ధార్తరాష్ట్రమనేకధా।
ఏతత్సంస్తంభయిష్యామి ప్రతివార్య యుధిష్ఠిరం॥ 7-16-22(45329)
న హి మామభివర్షంతం సంయుగే తాత పాండవాః।
మాత్స్యపాంచాలరాజానః సర్వే చ సహసోమకాః॥ 7-16-23(45330)
అర్జునో మత్ప్రసాదాద్ధి మహాస్త్రాణి సమాప్తవాన్।
న మాముత్సహతే తాత న భీమో న చ సాత్యకిః॥ 7-16-24(45331)
మత్ప్రసాదాద్ధి బీభత్సుః పరమేష్వాసతాం గతః।
మమైవాస్త్రం విజానాతి ధృష్టద్యుంనోఽపి పార్షతః॥ 7-16-25(45332)
నాయం సంరక్షితుం కాలః ప్రాణాంస్తాత జయైషిణా।
యాహి సర్గం పురస్కృత్య యశసే చ జయాయ చ॥ 7-16-26(45333)
సంజయ ఉవాచ। 7-16-27x(4298)
ఏవం సంచోదితో యంతా ద్రోణమభ్యవహత్తతః॥ 7-16-27(45334)
తదాఽశ్వహృదయేనాశ్వానభిమంత్ర్యాశు హర్షయన్।
రథేన సవరూథేన భాస్వరేణ విరాజతా॥ 7-16-28(45335)
తం కరూశాశ్చ మాత్స్యాశ్చ చేదయశ్చ ససాత్వతాః।
పాండవాశ్చ సపాంచాలాః సహితాః పర్యవారయన్'॥ 7-16-29(45336)
తతః శోణహయః క్రుద్ధశ్చతుర్దంత ఇవ ద్విపః।
ప్రవిశ్య పాండవానీకం యుధిష్ఠిరముపాద్రవత్॥ 7-16-30(45337)
తమావిధ్యచ్ఛితైర్బాణైః కంకపత్రైర్యుధిష్ఠిరః।
తస్య ద్రోణో ధనుశ్ఛిత్వా తం ద్రుతం సముపాద్రవత్॥ 7-16-31(45338)
చక్రరక్షః కుమారస్తు పాంచాలానాం యశస్కరః।
దధార ద్రోణమాయాంతం వేలేవ సరితాం పతిం॥ 7-16-32(45339)
ద్రోణం నివారితం దృష్ట్వా కుమారేణ ద్విజర్షభం।
సింహనాదరవో హ్యాసీత్సాధుసాధ్వితి భాషితం॥ 7-16-33(45340)
కుమారస్తు తతో ద్రోణం సాయకేన మహాహవే।
వివ్యాధోరసి సంక్రుద్ధః సింహవచ్చ నదన్ముహుః॥ 7-16-34(45341)
సంవార్య చ రణే ద్రోణం కుమారస్తు మహాబలః।
శరైరనేకసాహస్రైః కృతహస్తో జితశ్రమః॥ 7-16-35(45342)
తం శూరమార్యవ్రతినం మంత్రాస్త్రేషు కృతశ్చమం।
చక్రరక్షతం పరామృద్రాత్కుమారం ద్విజపుంగవః॥ 7-16-36(45343)
స మధ్యం ప్రాప్య సైన్యానాం సర్వాః ప్రవిచరందిశః।
తవ సైన్యస్య గోప్తాసీద్భారద్వాజో ద్విజర్షభః॥ 7-16-37(45344)
శిఖండినం ద్వాదశభిర్వింశత్యా చోత్తమౌజసం।
నకులం పంచభిర్విద్ధ్వా సహదేవం చ సప్తభిః॥ 7-16-38(45345)
యుధిష్ఠిరం ద్వాదశభిర్ద్రౌపదేయాంస్త్రిభిస్త్రిభిః।
సాత్యకిం పంచభిర్విద్ధ్వా మత్స్యం చ దశభిః శరైః॥ 7-16-39(45346)
వ్యక్షోభయద్రణే యోధాన్యథాముఖ్యమభిద్రవన్।
అభ్యవర్తతం సంప్రేప్సుః కుంతీపుత్రం యుధిష్ఠిరం॥ 7-16-40(45347)
యుగంధరస్తతో రాజన్భారద్వాజం మహారథం।
వారయామాస సంక్రుద్వం వాతోద్ధతమివార్ణవం॥ 7-16-41(45348)
యుధిష్ఠిరం స విద్ధ్వా తు శరైః సన్నతపర్వభిః।
యుగంధరం తు భల్లనే రథనీడాదపాతయత్॥ 7-16-42(45349)
`తం విజిత్య మహాతేజా భారద్వాజో మహామనాః।
అభ్యవర్తత సంప్రేప్సుః కుంతీపుత్రం యుధిష్ఠిరం'॥ 7-16-43(45350)
తతో విరాటద్రుపదౌ కేకయాః సాత్యకిః శిబిః।
వ్యాఘ్రదత్తశ్చ పాంచల్యః సింహసేనశ్చ వీర్యవాన్॥ 7-16-44(45351)
ఏతే చాన్యే చ బహవః పరీప్సంతో యుధిష్ఠిరం।
ఆవవ్రుస్తస్య పంథానం కిరంతః సాయకాన్బహూన్॥ 7-16-45(45352)
వ్యాఘ్రదత్తస్తు పాంచాల్యో ద్రోణం వివ్యాధ మార్గణైః।
పంచాశతా శితై రాజంస్తత ఉచ్చుక్రుశుర్జనాః॥ 7-16-46(45353)
త్వరితం సింహసేనస్తు ద్రోణం విద్ధ్వా మహారథం।
ప్రాహసత్సహసా హృష్టస్త్రాసయన్వై మహారథాన్॥ 7-16-47(45354)
తతో విష్ఫార్య నయనే ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ।
తలశబ్దం మహత్కృత్వా ద్రోణస్తం సముపాద్రవత్॥ 7-16-48(45355)
తతస్తు సింహసేనస్య శిరః కాయాత్సకుండలం।
వ్యాఘ్రదత్తస్య చాక్రంయ భల్లాభ్యామాహరద్బలీ॥ 7-16-49(45356)
తాన్ప్రమృజ్య శరవ్రాతైః పాండవానాం మహారథాన్।
యుధిష్ఠిరరథాభ్యాశే తస్థౌ మృత్యురివాంతకః॥ 7-16-50(45357)
తతోఽభవన్మహాశబ్దో రాజన్యౌధిష్ఠిరే బలే।
హృతో రాజేతి యోధానాం సమీపస్థే యతవ్రతే॥ 7-16-51(45358)
అబ్రువన్సైనికాస్తత్ర దృష్ట్వా ద్రోణస్య విక్రమం।
అద్య రాజా ధార్తరాష్ట్రః కృతార్థో వై భవిష్యతి॥ 7-16-52(45359)
అస్మిన్మహూర్తే ద్రోణస్తు పాండవం గృహ్య హర్షితః।
ఆగమిష్యతి నో నూనం ధార్తరాష్ట్రస్య సంయుగే॥ 7-16-53(45360)
ఏవం సంజల్పతాం తేషాం తావకానాం మహారథః।
ఆయాజ్జవేన కౌంతేయో రథఘోషేణ నాదయన్॥ 7-16-54(45361)
శోణితోదాం రథావర్తాం కృత్వా విశసనే నదీం।
శూరాస్థిచయసంకీర్ణాం ప్రేతకూలాపహారిణీం॥ 7-16-55(45362)
తాం శరౌఘమహాఫేనాం ప్రాసమత్స్యసమాకులాం।
నదీముత్తీర్య వేగేన కురూన్విద్రావ్య పాండవః॥ 7-16-56(45363)
తతః కిరీటి సహసా ద్రోణానీకముపాద్రవత్।
ఛాదయన్నిషుజాలేన మహతా మోహయన్నివ॥ 7-16-57(45364)
శీఘ్రమభ్యస్యతో బాణాన్సందధానస్య చానిశం।
నాంతరం దదృశే కశ్చిత్కౌంతేయస్య యశస్వినః॥ 7-16-58(45365)
న దిశో నాంతరిక్షం చ న ద్యౌర్నైవ చ మేదినీ।
అదృశ్యంత మహారాజ బాణభూతా ఇవాభవన్॥ 7-16-59(45366)
నాదృశ్యత తదా రాజంస్తత్ర కించన సంయుగే।
బాణాంధకారే మహతి కృతే గాండీవధన్వనా॥ 7-16-60(45367)
సూర్యే చాస్తమనుప్రాప్తే తమసా చాభిసంవృతే।
నాజ్ఞాయత తదా శత్రుర్న సుహృన్న చ కశ్చన। 7-16-61(45368)
తతోఽవహారం చక్రుస్తే ద్రోణదుర్యోధనాదయః।
తాన్విదిత్వా పునస్త్రస్తా న యుద్ధమనసః పరాన్॥ 7-16-62(45369)
స్వాన్యనీకాని బీభత్సుః శనకైరవహారయత్।
తతోఽభితుష్టువుః పార్థం ప్రహృష్టాః పాండుసృంజయాః॥ 7-16-63(45370)
పాంచాలాశ్చ మనోజ్ఞాభిర్వాగ్భిః సూర్యమివర్షయః।
ఏం స్వశిబిరం ప్రాయాజ్జిత్వా శత్రూంధనంజయః॥ 7-16-64(45371)
పృష్ఠతః సర్వసైన్యానాం ముదితో వై సకేశవః॥
మసారగల్వర్కమువర్ణరూపైర్వజ్రప్రవాలస్ఫటికైశ్చ ముఖ్యైః। 7-16-65(45372)
చిత్రే రథే పాండుసుతో బభాసే నక్షత్రచిత్రే వియతీవ చంద్రః॥ ॥ 7-16-66(45373)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ద్రోణాభిషేకపర్వణి ఏకాదశదివసయుద్ధే షోడశోఽధ్యాయః॥ 16 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-16-1 అస్త్రమాయయా అస్త్రకౌశలేన॥
5-16-14 పతత్త్రివరభోగినామివ పతత్త్రివరో గరుడః। భోగినః సర్పాః॥
5-16-19 ద్రుతేన పలాయితేన॥
5-16-55 విశసనే యుద్ధే॥
5-16-66 మసారః ఇంద్రనీలః। గల్వర్కః పద్మరాగః॥
5-16-16 షోడశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.